Bir Yıldızın İzinde, Dokuzu Beş Geçmese…
Özcan Kara Tarih Araştırmacısı.
(Facebook karaozcan3@gmail.com, İnstagram adresi: okara4461)
Bir Yıldızın İzinde… Bugün size eylemleri, düşünceleri ve yaşamıyla sadece Türk Milletine değil, tüm dünyaya kılavuz olmuş bir askerden, bir entelektüelden, bir devlet adamından, bir devrimciden ve aynı zamanda ulusumuzun kutup yıldızından söz edeceğim. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ten… “Mustafa”,nın sözcük anlamı seçilmiş …Her insan özeldir ama bazıları hem adıyla hem yaptıklarıyla daha da özel. Bizler için öncelikle iki Mustafa özeldir. Birincisi, Hz. Muhammet Mustafa. Son peygamber ve yaratılanların en üstünü. Allah’tan aldığı ilk vahiy/emir” oku” olan ve “ilim Çin’de de olsa alınız” diyen en seçkin insan. İkincisi Mustafa Kemal Atatürk… Seçilmiş olduğunu düşmanı İngiltere Başbakanı Lloyd George söylüyor. Kurtuluş Savaşı sonunda, Yunan Orduları denize dökülünce İngiliz Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada; “Arkadaşlar! Yüzyıllar pek nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki o büyük dahiyi asrımızda Türk Milleti yetiştirdi. Mustafa Kemal’in dehasına karşı elden ne gelir?” der ve kürsüden iner. Sonrasında başbakanlıktan istifa eder.
Atatürk bir askerdi ve yaşamının en az 10 yılı da savaşta geçtiğini belirtmiştim. O zor koşullarda binlerce kitabı irdeleyerek, sorgulayarak okumuştur. Bu sayede, sadece askeri alanda değil hemen her konuda Türk Ulusuna önder olmuştur. Türk Ulusu da önderine inanırsa onun peşinden sonuna kadar gider, sel olup akar … Onuncu Yıl Nutkunda; “Türk milleti zekidir, Türk milleti çalışkandır. Az zamanda çok ve büyük işler yaptık”… diyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk yapılanları asla yeterli görmez. 9 Mayıs 1935 tarihinde ”Elde ettiğimiz başarı bize ancak ilerleme ve uygarlığa doğru bir yol açmıştır. Yoksa medeniyete ulaşmış değiliz. Bize ve çocuklarımıza düşen görev bu yolda hiç durmadan yürümektir, daima ileriye varmak için çalışacağız” dediğini hatırlatmak isterim. Atatürkçülük; sürekli kendini yenileyen, amacı çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkmak olan ve sonsuza dek sürecek bir süreçtir. Yol göstericisi akıl ve bilimdir. Atatürk, ”gün olur benim sözlerim bilimle çelişirse bilimin yolundan gidin” der. Zaten Atatürkçülük de bu değil midir!
Kurtuluş Savaşı’nın bitmesiyle askeri zafer kazanılmıştı ancak asıl savaş şimdi başlıyordu. Gazi Mustafa Kemal’e göre,” Kılıçla kazanılan zaferler sabanla kazanılan zaferlerle taçlandırılmadıkça yenilmeye mahkumdur.” Yüzyıllardır geri kalan Türk Ulusunun uygar ülkelerin düzeyine çıkması ancak inkılaplarla gerçekleştirilebilirdi. Atatürk’e göre bu devrimlerin amacı; “Türk Milletinin yüzyıllardır geri kalmasına neden olan bütün kurumları kaldırarak yerine ulusumuzun karakterine, koşullara ve çağın gereklerine uygun ilerlemeyi sağlayacak yeni kurumlar kurmaktır. Aklın ve bilimin ışığında Türkiye’yi çağdaş uygarlık düzeyine çıkartmaktır.
1800’lü yıllarda Anadolu köylüsünün halini Sivas Şarkışla’lı Aşık Serdari çok güzel anlatmış, insanın içine işliyor…Nesini söyleyim canım efendim/Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim/Arzuhal etsem de deftere sığmaz/Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim…Sefil irençberin tebdili şaştı/Borç kemalin buldu boyundan aştı/İntikal parası binleri geçti/Dahi doğrulamaz belimiz bizim…Fukara ehlinin yüzü soğuktur/Yıl perhizi tutmuş içi koğuktur/İneği davarı iki tavuktur/Bundan gayrı yoktur malımız bizim…Tahsildarlar çıkmış köyleri gezer/Elinde kamçısı fakiri ezer/Döşeği yorganı mezatta gezer/Hasırdan serilir çulumuz bizim…
Devrimler başarılı oldu çünkü öncekiler gibi taklit ve özenti değildi. Uygar ulusların ilerlemelerinin temel felsefesi incelenerek, akıl ve bilimin öncülüğünde uygulandı. Evrensel değerlerden yararlanılsa da Türk toplumunun kendine özgü yapısına uygun biçimdeydi. Atatürk bu durumu; "Hiçbir ulus başka bir ulusun taklitçisi olmamalıdır. Çünkü böyle bir millet, ne taklit ettiği milletin aynısı olabilir; ne kendi milleti dahilinde kalabilir. Bunun sonucu kuşkusuz ki hüsrandır" diye açıklar.
İnkılaplar, belirlenen programa göre uygun zamanda uygulamaya konmuştur. Zamansız harekete geçilmemiş ama geç de kalınmamıştır. Aslında Mustafa Kemal’in duygularına kalsa hemen olmalıydı, 1924 yılında Sovyetler Birliği Büyükelçisi Aralov (Taksim Cumhuriyet Anıtı’nda İnönü’nün arkasındaki şapkalı)’a ’” ben böbrek hastasıyım, biliyorum ki böbrek hastaları fazla yaşamaz” derken içindeki duygu fırtınalarına engel olan onun şaşmaz mantığıydı. Şekilcilikten ve seçkincilikten kaçınılmış, imtiyazsız sınıfsız kaynaşmış bir millet anlayışı egemen olmuştur. Asırların biriktirdiği sorunlar aşılarak tarihin gördüğü en hızlı ve en köklü toplumsal dönüşümler gerçekleştirilmiştir. Bu başarının temelinde; anlayışın değişmesi ile halkın önderine duyduğu güven ve sevgi vardır. Mustafa Kemal Atatürk, toplumsal yenilenme ile ilgili olarak 1933 yılında şunları söyler: "Bazı şeyler vardır ki, bir kanunla, emirle düzeltilebilir. Ama bazı şeyler vardır ki, kanunla emirle, milletçe omuz omuza boğuştuğunuz halde düzelmezler. Adam fesi atar şapkayı giyer ama, alnında fesin izi vardır. Siz sarıkla gezmeyi yasaklarsınız, kimse sarıkla dolaşamaz. Ama bazı insanların başındaki görünmeyen sarıkları yok edemezsiniz. Çünkü onlar zihniyetin içindedir, binlerce yılın birikimidir. Bu birikimi bir anda yok edemezsiniz. Onunla boğuşursunuz. Yeni bir zihniyet, yeni bir ahlak yerleşinceye kadar boğuşursunuz. Ve sonunda başarılı olursunuz..."
Uzun uzun anlatmaya gerek yok ama cumhuriyet kurulduğunda hemen hiçbir alanda çağdaş eğitim görmüş yetişmiş kadro yoktu. Örneğin; tarım ürünlerinden başka bir geliri olamayan ülkede, yüksek öğrenim görmüş ziraat mühendisi sayısı yalnızca 20'ydi. Türk doktor, mühendis, eczacı, diş hekimi, tüccar, bankacı, sanatçı, teknisyen, ekonomist vb. yok denecek kadar azdı. Cumhuriyet'i kuranların amacı çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmaktı, çünkü yüzyılların açlığı vardı. 15 yılda yapılanları, sadece başlıklarıyla yazınca bile ne kadar uzun olduğunu tahmin edersiniz. Demokratik bir anayasayla halk egemenliği üzerinde yükselen, eşitlikçi Cumhuriyet yönetimine geçildi.
Yeni devlet kimseye düşman değildi, kimse ötekileştirilmeden yeni bir atılım yapıldı. O yüzden çok başarılı oldu. Biliyorsunuz; Kurtuluş Savaşı sırasında en büyük muhaliflerden biri gazeteci Ali Kemal’dir. Ermeni yanlısı olarak görülen bazı yazılarından dolayı "Artin Kemal" diye de bilinir. Mustafa Kemal'e ve Kuvayi Milliyecilere her türlü hakareti yapan biridir (2022’de istifa eden İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın da dedesinin babası). Yıllar geçer, Atatürk’ten sonra cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü’nün önüne, Dışişleri Bakanlığı’na alınacak memurların listesi getirilir. Ancak, Zeki Kuneralp’in adının karşısında “sakıncalı” notu düşülmüştür çünkü Zeki Kuneralp, Ali Kemal’in oğludur. Cumhurbaşkanı İnönü; “Biz Cumhuriyeti kanla kurduk ama insanla büyüteceğiz. Ben bunu Gazi’den öğrendim” diyerek göreve başlatır Kuneralp’i. Başarılarla dolu görevlerde bulunan Zeki Kuneralp; 1978’de Madrid Büyükelçisiyken, Ermeni Asala örgütünce yapılan terör saldırısında eşini kaybetti. Bu hain saldırıya rağmen görevini bırakmadı. Bir yıl sonra veda ederken yaşadıklarını, hayatını ve Türkiye’yi özetledi: “Türk olmak pahalıdır ama çok önemli bir ayrıcalıktır.”
Yeni Türk Devleti için en büyük öncelik tam bağımsızlıktı. Çünkü kapitülasyon denen ekonomik ödünler yüzyıllar içinde Osmanlıyı ekonomik açıdan esir almıştı. Bunu hiç aklından çıkarmadı Türkiye Cumhuriyeti’ni kuranlar. Alınan borçlar, karşılıklı eşitliğe dayandı. 1938 yılında Türkiye, sorunlarını hepten çözmüş değildi ama büyük bir atılım ve gelişme sağlanmıştı. Türk halkında, yenilmez bir azim, her türlü zorluğa karşı çıkacak ulusal bilinç ve kararlılık yaratılmıştı. İsmet İnönü Hatıralar’ında; şöyle bir olayı anlatır. Lozan Antlaşması imzalanmış, imza sonrası; İsmet Paşa’ya isteklerini kabul ettiremeyen İngiliz temsilcisi Lord Curzon ; “Her şeyi reddediyorsunuz, ama onların hepsini cebime koyuyorum. Ülkeniz haraptır, paraya ihtiyacınız olacak. İngiltere’den ve ABD’den başka para bulabileceğiniz ülke yoktur. O gün geldiğinde; cebimdekileri birer birer önünüze koyacağım” der. İnönü de “gelirsek o zaman görüşürüz” der. Mustafa Kemal Atatürk’ün üstün dehası ve O’na inanan çalışkan Türk Milletiyle bu başarılara ulaştı. Atatürk yaşadığı sürece bağımlılık yaratacak hiçbir bir ilişkiye girilmedi.
Türk Ulusu birçok ilki başardı. Türk Kurtuluş Savaşı, Dünya’da emperyalist ülkelere karşı kazanılan ilk zaferdir. Uyanan mazlum milletlere örnek oldu. Hem Kurtuluş Savaşı hem de sonrasında başardıklarıyla Asya’da, Afrika’da ve Amerika kıtasında uyanan milletlerin önderi oldu Mustafa Kemal Atatürk. 1923-1938 arasındaki 15 yıldaki Türk Uyanışı 20. Yüzyılın mucizesi olmuştur.
Beni çok etkileyen, televizyoncu yazar Banu Avar’ın Venezuela’da karşılaştığı olayı sizinle paylaşmak isterim. Avar şöyle anlatıyor; “kenti daha iyi görebileceğimiz tepeye doğru tırmanıyorduk. Yol kenarındaki ‘Kemal Atatürk’ tabelasını görünce şaşırmıştım ki, tepeye vardık. Genç bir kız olan rehber, heyecanla ‘Şu fabrikayı görüyor musun? Fabrikanın binasının yanındakiler nikah salonu, sağlık ocağı, okul ve onun arkasındaki de bizim evdir’ dedi. Eeee dememe kalmadı rehber, ‘Biz buna Atatürk Modeli diyoruz’ diye yapıştırdı. Venezuela’nın bir tepesinde duyduğum sözler, tüylerimi diken diken etmiş, gururum tavan yapmıştı. ”Türkiye’den binlerce kilometre uzaktaki Venezuela’da ‘Atatürk Modeli’ diye adlandırılan bir fabrika ne demek oluyordu? ‘Atatürk Modeli Fabrika da nedir? Hem şaşırtıcı hem de çok gurur verici… Venezuela’ya esin kaynağı olan fabrika, Atatürk’ün Kamu İktisadi Kuruluşları, özellikle de açılışına katıldığı Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası’ydı. Atatürk’ün bulup uygulattığı ‘Sosyal Fabrika Projesi’nin en parlak örneğiydi. 9 Ekim 1937’de üretime başlamıştır. Atatürk’ün fabrikayı açışına tanıklık eden Şevket Süreyya Aydemir, fabrikayı ve açılış töreninde Atatürk’ün heyecanını Tek Adam eserinde çok duygulu anlatır. “…Atatürk’ün arkasına duran müdürden sessiz bir işaret verildi. İşte o zaman bin başlı dev, korkunç bir kükreyiş, bir kuduruşla birden harekete geldi. Bütün motorlar, tezgâhlar birden coşmuş kudurmuşlardı sanki. Şimdi Menderes Vadisi göklerine kadar vuran, Menderes’in kim bilir kaç defa duyduğu yersarsıntısı gürültülerini, yıldırım uğultularını andıran bir dünya titreyişi havayı dolduruyordu… Atatürk o an etrafına bir şeyler sormak ister gibi yaptı. Gurur ve mutlulukla gözleri nemlendi. İşte o anda, belki kendi bile farkında olmadan ağzından şu kelimeler döküldü: ‘- İşte bu bir musikidir!’ Devletin değil, tekniğin musikisi… İnsanoğlunun tabiatın üstündeki zaferinin musikisi… Bu müzik yarın bütün Türkiye’ye yayılarak, yarınki Türkiye’nin eski Anadolu haraplığını yenişinin bir çığlığı gibi, bütün ovalarımızı, dağlarımızı, beldelerimizi dolduracaktır. Yüzlerce fabrikanın, maden ocağının, santrallerin, dağlar boyunca rüzgarlardan inleyen pilonların, cereyan nakil hatlarının musikisi…”. Atatürk’ün tedavisini yarım bırakıp Bursa Merinos Fabrikasını açmaya gittiğini de eklemek isterim.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO, Atatürk’e özel o tarihe kadar Dünya’daki hiçbir lider için düşünülmemiş bir uygulama yapmıştır.UNESCO 1981 yılında, 100. Doğum Yıldönümü nedeniyle Atatürk'ü "Ulusal Mücadele ve Çağdaşlaşma Lideri" olarak evrensel niteliklerini ortaya koymuştu. 152 ülkenin oybirliğiyle alınan bu karar doğrultusunda, Atatürk'ün doğumunun 100. yılı bütün Dünya’da, "1981 Atatürk Yılı" olarak kutlanmıştır. 27 Kasım 1978 tarihli kararda şunlar yazıyordu; "UNESCO; uluslararası anlayış iş birliği ve barış yolunda çalışmış üstün kişilerin gelecek kuşaklar için örnek olacakları inancıyla, Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün doğumunun 100. Yıldönümünde, 1981 yılında anılmasını kararlaştırmıştır. Alınan kararda “Bugün UNESCO’nun üzerinde çalıştığı bütün projelerin isim babası Mustafa Kemal’dir” denmektedir. Ne kadar gurur verici değil mi… Kararda; “ Atatürk kimdir; Atatürk uluslararası anlayış, işbirliği, barış yolunda çaba göstermiş üstün kişi, olağanüstü devrimler gerçekleştirmiş bir inkılapçı, sömürgecilik ve yayılmacılığa karşı savaşan ilk önder, insan haklarına saygılı, Dünya barışının öncüsü, bütün yaşamı boyunca insanlar arasında renk, dil, din, ırk ayırımı göstermeyen, eşi olmayan devlet adamı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu” diye yazıyordu.
ABD, Şili, Venezuela, Küba, Almanya, Polonya, İtalya, Balkan ülkeleri, Orta Asya da Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Moğolistan, Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Japonya Avusturalya ve Yeni Zelanda’da Atatürk Anıtı veya heykeli bulunuyor. Yaklaşık 90 ülkede caddelere, bulvarlara, yollara, parklara adı verilmiştir. Bir de Atatürk pulu basan ülkeler var. Asya’da İran, Pakistan, Afganistan, Bangladeş; Amerika kıtasında Nikaragua ve Arjantin; Afrika’da Moritanya, Benin, Sao Tome Principe, Ruanda, Gine, Mısır, Tunus’tan tutun da Dünya’nın öbür ucunda Marshall Adaları’na kadar birçok ülke pullarına O’nun fotoğraflarını bastı. Bu ülkelerin bazıları Türkiye’yi haritada gösteremeyebilir ama Dünya Lideri Mustafa Kemal Atatürk’ü bilirler.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü diğer kahramanlardan ayıran bir özelliği daha var. Nerede duracağını bilmesi…Büyük bir zafer kazanan komutan olarak değil de uzaklarda çocukluğunun, ilk gençliğinin geçtiği yerleri bir daha göremeyecek olmanın üzüntüsü ile geçti 9 Eylül 1922 gecesi. Birçokları “kaçan Yunanı kovalayıp Selanik’i de alalım” dese de O nerede duracağını biliyordu, bağrına taş basarak…O gece bir Selanik Türküsü tutturdu, gözleri nemli, “Bir fırtına tuttu bizi, deryaya kardı. O bizim buluşmalarımız a yârim mahşere kaldı…” Bu olayı Ordumuzun 9 Eylül 1922 günü İzmir'e girmesinin sonrasında İstanbul'dan bir gemiye güçlükle binerek, İzmir'e giden Falih Rıfkı Atay şöyle yazmış, “Yakup Kadri ile birlikte Lamartine vapurundayız. Limanda derin bir sessizlik! Zırhlıları ile kruvazörleri ile torpidoları ile İngiliz donanması orada. Toplarının gölgesi altında, Yunanları İzmir rıhtımına çıkaran bu donanma, şimdi onlardan dönebilmiş olanlara, merdivenlere tırmanmak istedikleri zaman, uçlarına yangın ışığı vuran süngülerini çeviriyorlardı. Yüreğim titreyerek, eşsiz trajediyi seyrediyordum. O gece ilk kez Mustafa Kemal'in sofrasında bulunduk. Yine o gece, ilk defa türküler söylediğini işittim. Sesi mat, yavaş, tatlı ve cazibeli idi. Bilhassa Rumeli türkülerini söylerken, derin ve onulmaz bir gurbet ve sıla acısı gözlerinde yaşarırdı. O vatanı unutmaz, kaybettiğimiz Rumeli ve Makedonya topraklarının kır kokularını alır gibi, su ve çıngırak seslerini duyar gibi, bakışları uzaklaşa uzaklaşa sislenir, bizim içinde olmadığımız hatıralar içine karışır giderdi…. Ertesi gün, dün geceki ahbabımızla değil, karargâhındaki Başkomutanla konuşuyorduk…” (Çankaya, s. 328)
Mustafa Kemal Atatürk, kendisine ait olan bütün malları devlete bağışlamak istemişti. Ancak yasalar buna engeldi. Kendisi için yasa çıkarttı ve 12 Haziran 1937’de tüm mallarını millete bıraktı. Trabzon’daki Atatürk Köşkü’ndeki oda şahitlik etti bu karara. Kurtuluş Savaşı döneminde, yiyecek alacak para kalmadığı anda kefen parasını getirip veren büyük din adamı Rıfat Börekçi, daha yaşarken tüm mallarını yoksullara dağıtan Tolstoy, tüm malvarlığını Türk Eğitim Vakfı ve Mehmetçik Vakfına bırakan Zeki Müren, tüm mal varlığını Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneğine Bağışlayan Seyfi Dursunoğlu’nu da büyük insanlıkları nedeniyle ne kadar ansak azdır. Osmanlı’da da, Atatürk gibi tüm mallarını halka bırakan büyük bir insan var. II. Mahmut'un kızı, Sultan Abdülmecit'in kız kardeşi, divan şairi, Adile Sultan (1826 -1898). (Mahya Işıkları, Sunay Akın).
Bizim Kurtuluş Savaşımız dünyaya örnek olmuştur. Bir Fransız sömürgesi olan Tunus’un devlet başkanı Habib Burgiba; bütün Tunuslu gençlerin, Türk Kurtuluş Savaşına büyük bir hayranlık duyduklarını, Mustafa Kemal’in yolundan giderek sömürge olmaktan kurtulduklarını belirtir. Asya’da, Güney Amerika’da, Afrika'da ulusal kurtuluş savaşı veren pek çok askerin göğsünden Mustafa Kemal'in fotoğrafı çıkmıştır. Birçok ilke bayrağını bizim ay yıldızlı bayrağımız esin kaynağı olmuştur. Afganistan Kralı Amanullah Han da, Atatürk’ü ziyaret edip çok büyük bir hayranlık duyan bir doğu ulusunun yöneticisi olarak Atatürk için; "O büyük insan yalnız Türkiye için değil, bütün Doğu ulusları için de en büyük önderdi" der. Hindistan’ın önderi Mahatma Gandi söylemiştir; “Türkler İngilizleri yenene kadar biz İngilizleri tanrı sanırdık” sözü sanırım sorunuzun en çarpıcı yanıtı oluyor. Atatürk öldüğünde İtalyan gazetesinde, şöyle bir yazı vardır” Sezar, İskender, Napolyon ayağa kalkın, büyüğünüz geliyor”.
İşgal altındaki Türk Milletinin emperyalist işgalcileri yenmesi Dünya’da bir ilktir. Sömürge altındaki tüm mazlum milletlerin önderi olmuştur Mustafa Kemal. 1934 yılında Türkiye’yi ziyarete gelen İran Şahı Rıza Pehlevi, Atatürk’e” ben de senin askerinim, sen komutansın'' der. Hindistan’ın ilk Başbakanı Nehru, Atatürk için “O, doğuda modern çağın yapıcılarından biridir” der. Yine o dönem Hint Meclis Başkanı Madam SuchetaKripalani de Atatürk ile ilgili; "Atatürk, yalnız Türk Ulus’unun değil, özgürlüğü uğrunda savaşan bütün ulusların önderidir. O’nun direktifleri altında siz bağımsızlığınıza kavuştunuz, biz de o yoldan yürüyerek özgürlüğümüze kavuştuk" der. Bağımsız Pakistan’ın kurucusu ve özgürlük hareketinin önderi Muhammet Ali Cinnah; "O, Türkiye’yi kurmakla bütün Dünya uluslarına Müslümanların seslerini duyuracak kudrette olduğunu kanıtladı. Kemal Atatürk’ün ölümüyle, Müslüman Dünyası en büyük kahramanını kaybetmiştir” der.
En büyük düşmanı; denize dökülenYunan Ordusu’nun Başkomutanı Trikopis. Hiçbir zorlama olmadan, hiçbir baskı olmadan ölene kadar her Cumhuriyet Bayramı’nda, Atina’daki Türk Büyükelçiliğine gidiyor. Atatürk’ün resminin önüne geçip asker selamı veriyor ve saygı duruşunda bulunuyor. Böyle bir saygıyı en büyük düşmanında uyandırabilen bir liderdir Mustafa Kemal. Bu sanırım Dünya’daki tek örnektir, benzerine rastlamak mümkün mü! Devamı da var, 15 Mayıs 1919’da İzmir’den başlayıp ve yakıp yıkarak Anadolu içlerine kadar gelen Yunan Ordusu’nun, daha doğrusu işgalci zalimlerin Başbakanı Elefterios Venizelos’tur. Aynı Venizelos, 12 Ocak 1934’te yazdığı bir mektupla Mustafa Kemal’i Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterdi.
Atatürk'ün yaşamı hep hastalık, zorluk ve en az 10 yılının savaşlarla geçtiğini biliyorsunuz. En kısa şekilde paylaşmak isterim. Çocukluğunda dört kardeşinin ölümü derin izler, travmalar bıraktı yaşamında. Sadece Makbule Hanım yaşadı. Manastır Askeri Lisesi’nde (idadi) yakalandığı sıtma hastalığı tüm hayatı boyunca Atatürk’ü yalnız bırakmadı. Trablusgarp'taki hava taarruzunda sol gözünden yaralandı, kör olma tehlikesi atlattı. İtalyanların Derne’deki hava taarruzu, dünyada ilk, ne yazık ki biz de ilk hava taarruzuna uğrayanlarız. 10 Ağustos 1915 Günündeki yaralanmasını, “vurulduğumun duyulması bütün cephelerde panik yaratabilirdi. Kalbimin üzerinde cebimde bulunan saat paramparça olmuştu. O gün akşama kadar birliklerin başında daha hırslı olarak çarpıştım. Yalnız bu şarapnel vücudumda kalbimin üzerinde aylarca gitmeyen derin bir kan lekesi bırakmıştı.” diye anlatır. Atatürk’ün kronik böbrek rahatsızlığı yaşam boyu sürdü. Avusturya'da Karlsbat'da kaplıca tedavisi gördü. Atatürk'ün gençliğinden itibaren kulak egzaması vardı. Bu nedenle ile sık sık kulak iltihabı geçirdi. Mustafa Kemal Paşa'nın, 20 Eylül 1919’da Sivas'ta görüştüğü Amerikan Heyeti Başkanı General Harbord anılarında "Durmadan tespih çekerdi, sonradan öğrendim ki bunun sebebi yakın zamanda sıtma nöbeti geçirmesiymiş" diye yazmıştı. Sakarya Savaşı sırasında 12 Ağustos 1921'de Ankara Polatlı’da cepheyi incelerken atın ürkmesi sonucu düşerek üç kaburga kemiğini kırdı. Doktor izin vermediği için gizlice 17 Ağustos’ta cepheye döndü. O dönemde geceleri iyi uyuyamayan ve sık sık ateşlenen Mustafa Kemal Paşa için Halide Edip Adıvar şöyle yazdı, "Mustafa Kemal'i hiç bu kadar yorgun görmedim." 29 Ekim 1923 günü saat 20:30’da Cumhuriyetin İlanında kürsüye çıkar ancak çok kısa konuşur, çünkü dişlerinden rahatsızdır. Gazi Mustafa Kemal Paşa, 1923'te Cumhuriyet’in ilanından iki hafta sonra 11 Kasım günü kalp krizi geçirdi. Ankara'da Çankaya Köşkü'nde öğle yemeği yerken fenalaşıp masadan kalkamayan Atatürk’e Doktor Refik Saydam müdahale eder, Mustafa Kemal Paşa'ya morfin enjekte ederek ölümden döndürür. Krizi aşırı yorgunluk ve stres tetiklemişti. İkinci kalp krizi iki gün sonra gelir. Atatürk'ü bu sefer Çankaya Köşkü'nün bahçesinde yakalar. Köpeği Foks ile oynayan Paşa bahçede kahve içerken bir anda yere yığıldı. Teşhis yine aynıydı, çok çalışmak ve stres kalp krizlerine neden olmuştu. Aslında en yakın arkadaşları ile gelinen yol ayrımının, düş kırıklıklarının etkileriydi bunlar….Mayıs 1927'de Nutuk'u hazırlarken üç gün uyumadı üçüncü kriz de böyle geldi. Bu sefer çok acı verici oldu ve kas gevşetici iğnelerle sakinleştirilebildi. 1938'in Ocak ayında vücudunda kaşıntı başlayınca tüm düzeni bozuldu ve Yalova'ya kaplıca tedavisine gitti. Bursa Kaplıca Müdürü Doktor Nihat Reşat Belger'e muayene oldu. Siroz hastalığı teşhisi ilk olarak burada konuldu. Atatürk 26 Mayıs 1938 günü son kez Ankara'dan ayrıldı. ”Hatay benim şahsi meselemdir, milletime söz verdim, bu sorunu çözeceğim” diyordu. Bu amaçla ve geri dönüşün olmadığının bilincinde, kendini feda ederek Adana ve Mersin gezilerine çıktı. Yorucu askeri törenleri hep ayakta, dimdik kabul etti. İstanbul’a döndüğünde artık bir daha iyileşemeyecekti. 1938’in Eylül'üne gelindiğinde Atatürk'ün sağlığı hızla bozulmaya başladı. Bunu anlayan Gazi, 5 Eylül 1938 günü vasiyetini yazdı. Ertesi gün Dolmabahçe Sarayı'na Atatürk'ün karnından tam altı litre su alındı. 16 Ekim 1938 günü öğleden sonra ağır bir komaya girdi. Bu kritik durum beş gün sürdü. Atatürk 10 Kasım 1938 günü sonsuzluğa uçtuğunda geride o ünlü sözü kaldı, ” beni Türk hekimlerine emanet ediniz.”
Atatürk’ün cenaze törenine birbirine düşman ülkeler katılmıştı ve çok değil bir yıl sonra 2. Dünya Savaşı başlayacaktı. Atatürk’ün vefatı yabancı ülkelerde de büyük yankı uyandırmıştı. Dünya basını duygularını kamuoyuna aktarmışlardı. Örneğin İsviçre’nin Neue Zürcher Zeitung gazetesi 22 Kasım 1938 günkü yazısında: “Atatürk’ün cenaze töreni, O’nun son zaferi oldu. Türk ve Alman askerleri, tabutunun arkasında bir sırada yürüdüler; bir diğer sırada Stalin ve Hitler’in temsilcileri yan yanaydılar hem İspanyol Cumhuriyetçileri hem de General Franco çelenk yollamışlardı. Tabutunun önünde faşistler, demokratlar ve komünistler eğildiler. Bugün Ankara’nın yaşamış olduğu, Dünya’nın hiçbir zaman görmediği bir törendi.” Atatürk, cenaze töreninde bile birbirine düşman ulusları birleştirmişti.
Atatürk’ün naaşı geçici kabri Etnografya Müzesi’ne götürülürken; Alman, Bulgar, Fransız, İngiliz, İtalyan, Yunan, İran, Romanya, Sovyetler Birliği, Yugoslavya askeri birlikleri bayrak ve kılıçlarıyla selamladılar. İçlerinde, 16 yıl önce yenilen düşmanların da olduğu Dünya orduları Atatürk’ e saygısını gösterdiler. Meclis’ten alınan Atatürk’ün naaşı Halkevi’nin önünden geçerken balkonda bulunan bir asker dikkatleri çekiyordu. İngiliz Kralı’nı temsil etmek üzere törene katılan, bacaklarından rahatsız olduğu için ayakta zor duran Mareşal Birdwood. Çanakkale Savaşında Anzak Birliklerinin komutanı olan General Birdwood da doktorların tüm karşı çıkmalarına karşın Türkiye’ye gelmişti. 73 yaşındaydı, mareşal üniformasını giymiş törene katılmıştı. Bacaklarından rahatsızlanmış ve yürüyemez durumdaydı. Ayakta duramayacak kadar rahatsız olan Birdwood Atatürk’ün naaşı önünden geçerken ayağa kalktı ve elindeki mareşallik asasıyla selamladı. Savaşın kartalı, barışın güvercini Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e saygısını gösteriyordu.
Atatürk, yaşamının son günlerinde de yeşillikler arasında olma özlemini duymuştur. Yeşilliği olduğu kadar barışı da seven Atatürk’ün Anıtkabri’ne dünya uluslarının gönderdikleri fidanlarla meydana gelen Barış Parkı, ölümünden sonra Ata’nın kişiliğiyle bütünleşmiştir. Anıtkabir toplam 750bin metrekarelik bir alana sahip. Bu alanın yaklaşık 120bin metrekarelik bölümü Anıt Blok, 630bin metrekarelik bölümü ise Barış Parkı. Yaşamı boyunca Dünya’da ve yurtta barışı sağlamak için büyük mücadeleler veren Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünya’da Barış” özdeyişinden esinlenilerek Anıtkabir’de Barış Parkı oluşturulmuştur. Çorak bir yer olan Rasattepe, yemyeşil Anıttepe’ye dönüşmüştür. Barış Parkı’nda ABD’den Afganistan’a, Norveç’ten Mısır’a kadar 24 ülkeden ve Türkiye’den Ankara, Eskişehir, İstanbul ve Samsun’dan gelen 104 ayrı türde 48.500 adet bitki bulunuyor. Atatürk vatan toprağına defnedilmiştir. Şehitliklerin yanı sıra 81 ilden, KKTC’den , Azerbaycan’dan, Suriye’deki Süleyman Şah Türbesi’nden, Kore Şehitliği’nden ve Selanik’teki doğduğu evin bahçesinden getirilen topraklarda yatmaktadır Büyük Atatürk.
10 Kasım 1938. İstanbul Üniversitesi’nde Atatürk'ün vefatı derin bir üzüntü yaratmış. Öğrenciler ağlamakta. Alman Profesör Philipp Schwartz, şaşkınlık içerisinde Rektör Cemil Bilsel'e koşar; "Efendim, derse girsem mi girmesem mi diye karar veremedim... Acaba ne yapsam?"
Rektör: "Sizde böyle büyük bir adam ölünce ne yapılıyorsa onu yapın."
Alman profesör, çaresizlik içinde ellerini iki yana açarak cevap verir, "Bizde bu kadar büyük bir adam ölmedi ki…" (Hilmi Yücebaş, Atatürk'ün Nükteleri-Fıkraları-Hatıraları, 1963, s.39)
Atatürk, tüm geri bıraktırılmış, ezilen, sömürülen mazlum milletlerin önderidir. Bunu bilip yılgınlık göstermeden azimle ve umutla Atatürk’ün yolunda giden de doğru yoldadır. Yaşamı boyunca “yurtta barış, dünyada barış” ilkesinin peşinde koşan ve “savaş zorunlu olmadıkça bir cinayettir” diyen Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün dileklerinin gerçekleştiği bir dünya dileğiyle hepinizi selamlıyorum…
Kaynakça
1. Erol Mütercimler, Fikrimizin Rehberi
2. Sinan Meydan, Sarı Paşam
3. Yılmaz ÖZDİL, Mustafa Kemal, Anka Kuşu
4. Metin Aydoğan, Türkiye Üzerine Notlar
5. Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler
6. İlknur GÜNTÜRKÜN KALIPÇI, İçimizden biri Atatürk,
7. Sunay AKIN, Önce Kadınlar ve Çocuklar
8. Falih Rıfkı ATAY, Çankaya.
9. Şevket Süreyya AYDEMİR, Tek Adam
10. Hilmi Yücebaş, Atatürk'ün Nükteleri-Fıkraları-Hatıraları.
Yeni yorum ekle