FEVZİ KARAKOÇ
Çocukluğun Koşan Atları
Fevzi Karakoç, Anadolu'nun bozkırında yetişmiş gerçek bir Anadolu çocuğudur. Çocukluğu; toprağın kokusuyla, rüzgârın sesiyle, hayvanlarla ve doğanın sonsuz ritmiyle iç içe geçmiştir. O, her zaman bu toprağın çocuğu olmaktan gurur duymuş, sanatının beslendiği en önemli kaynağın çocukluk yılları olduğunu dile getirmiştir.
Daha küçük yaşlarda taşlara, toprağa ve bulduğu her yüzeye hayvan resimleri çizerdi. Fakat onun hayal dünyasında en derin izi bırakan, amcasının oğlunun sahip olduğu attı.
Her gün öğleden sonra saat üç olduğunda bütün köy çocukları aynı heyecanla bekleşirdi. Çünkü amcasının oğlu atını gezdirmeye çıkarırdı. Bazen ağır ağır yürür, bazen sağa sola çevik dönüşler yapar, bazen de rüzgâr gibi uçarcasına koştururdu. Çocuklar nefes nefese onun peşinden koşarken, Fevzi yalnızca bir at görmüyordu; özgürlüğü, hızı ve yaşam sevincini görüyordu. Ona göre o at koşmuyor, adeta şarkı söylüyordu.
Bu tabloda; Soyut Dışavurumculuk Renk Alanı Resmi (ColorFieldPainting) Neo-Ekspresyonizm etkileri hissedilir.Bir gün bekledikleri saat geldi, fakat at görünmedi.
Sonra öğrendiler ki at, bir gramofon almak için satılmıştı.
Bu haber küçük Fevzi'nin dünyasında derin bir boşluk açtı. Günlerce o atı düşündü. Çocuk yüreğinde oluşan o eksiklik, yıllar boyunca hiç silinmedi. Belki de sanatının en güçlü kaynağı işte bu kayboluş duygusu oldu.
Yıllar sonra Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'na girdiğinde, çocukluğunda kaybettiği o at yeniden tuvallerinde yaşamaya başladı.
Artık resimlerinde hep atlar vardı.
Kimi zaman düzenli bir ritim içinde koşuyor, kimi zaman yönünü bilmeden sonsuzluğa dağılıyor, kimi zaman da rüzgârın taşıdığı bir ezgi gibi gökyüzünde süzülüyorlardı. Çocukluğunda duyduğu o görünmez müzik, yıllar sonra renklerin ve fırça darbelerinin müziğine dönüşmüştü.
Karakoç'un atları hiçbir zaman tek renk değildir. Onlar Anadolu kadınları gibi rengârenktir. Sanatçının belleğinde köy kadınlarının giydiği canlı giysiler, eski Şaman kültürünün renk anlayışıyla birleşmiş; bu renk zenginliği zamanla at figürlerine taşınmıştır. Böylece at, yalnızca hareketin değil, Anadolu kültürünün ve belleğinin de simgesi hâline gelmiştir.
Fevzi Karakoç'un çocukluğunda ne resim bilinir ne de resim yapmak hoş karşılanırdı. Kâğıt bulmak bile güçtü; resim yapmak ise birçok kişi tarafından günah sayılırdı. Böyle bir ortamda büyüyen sanatçı için Hasanoğlan Eğitim Enstitüsü'nü kazanmak hayatının en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Hasanoğlan köy enstitüsü: Anadolu'nun uyanışı
Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’nin en büyük sorunlarından biri eğitimdi. Köylerde yaşayan milyonlarca insanın büyük bölümü okuma yazma bilmiyor, çocuklar ise eğitim alma imkânı bulamıyordu. Ülke nüfusunun büyük çoğunluğu köylerde yaşamasına rağmen, öğretmen yok denecek kadar azdı.
İşte Köy Enstitüleri bu ihtiyaca cevap vermek amacıyla kuruldu. Bunlar yalnızca öğretmen yetiştiren okullar değildi; Anadolu'nun geleceğini yetiştiren büyük bir kültür hareketiydi.
Hasanoğlan Köy Enstitüsü de bu hareketin en önemli merkezlerinden biriydi. Anadolu'nun dört bir yanından gelen köy çocukları burada yalnızca ders görmüyor; toprağı işliyor, bina yapıyor, ağaç dikiyor, müzik öğreniyor, tiyatro oynuyor, resim yapıyor, edebiyat okuyor ve bilimle tanışıyordu. Eğitim ile üretim, sanat ile emek aynı hayatın içinde birleşiyordu.
Bu okulların en büyük başarısı, yoksul köy çocuklarına yalnızca bir meslek kazandırmaları değildi. Onlara düşünmeyi, araştırmayı, sorgulamayı ve üretmeyi öğretmeleriydi. İlk kez birçok çocuk eline bir keman, bir mandolin, bir resim fırçası ya da bir kitap alıyordu. Sanat, yalnızca şehirlerde yaşayan seçkin insanların ayrıcalığı olmaktan çıkıyor; Anadolu'nun bozkırına, dağ köylerine ve küçük kasabalarına kadar ulaşıyordu.
O yıllarda bu okullar, köy çocuklarının dünyaya açılan kapılarıydı. Resimle, müzikle, sporla ve sanatın bütün dallarıyla ilk kez burada tanışıyorlardı. Yetenekli öğrenciler daha sonra alanlarına göre farklı okullara yönlendiriliyor, sanat yolculukları burada şekilleniyordu. Bu nedenle Köy Enstitüleri ve onların devamı niteliğindeki eğitim kurumları, yalnızca bireylerin değil, Türkiye'nin kültür hayatının da en önemli kazanımlarından biri olmuştur.
Daha sonra İstanbul Ortaköy Öğretmen Okulu'nda öğrenimini sürdürür ve ardından Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'na girer. Burada yalnızca resim yapmayı değil, resme bakmayı, resmi çözümlemeyi ve sanatın düşünsel yönünü öğrenir.
Okulun Alman öğretim üyeleri, öğrencilerine Avrupa sanat eğitiminin disiplinini ve çağdaş tekniklerini kazandırırlar. Yanlarında getirdikleri en yeni boya ve malzemeleri öğrencileriyle paylaşmaları, genç sanatçılar için büyük bir şanstır.
Henüz öğrenciyken reklam ve tasarım alanında çalışmaya başlayan Karakoç, yaptığı işlerle kendi geçimini sağlayacak düzeye ulaşır. Öğretmenleri bile öğrencilerinin mesleki başarısını hayranlıkla izler. Böylece ailesine yük olmadan sanat yaşamını sürdürür.
Mezuniyetinden sonra uzun yıllar sanat yönetmenliği (art direktörlük) yapar. Aynı zamanda çeşitli okullarda öğretmenlik ederek deneyimlerini yeni kuşaklara aktarır.
Sanatçıya "Sanat nedir?" diye sorduğumda şu kısa ama anlamlı cevabı verdi:
"Var olmayanı yapmak; doğayı taklit etmeden yeni bir dünya kurmaktır."
"Resim nedir?" sorusuna ise tek cümleyle cevap verir:
"Resim, dışa vurumdur."
Tatbiki Güzel Sanatlar'da resmin hemen her alanında eğitim alır; gravür, litografi, serigrafi ve özgün baskının farklı tekniklerini öğrenir.
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında yaşanan ekonomik sıkıntılar yalnızca sanayiyi değil, sanat ortamını da etkiler. Resim malzemelerinin temini zorlaşır, üretim güçleşir. Ancak
Fevzi Karakoç bütün bu zorluklara rağmen üretmeye devam eder.
1968-72 Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu
1979 Uluslararası Salzburg Yaz Akademisi
1983 Özgün Baskı Resim Dalında Sanatta Yeterlilik
1986 Doçentlik
1993 Profesörlük
2002 Ocak ayına kadar Marmara Üniversitesi
Güzel Sanatlar Fakültesinde çalıştı.
2002 Şubat ayından itibaren Yeditepe Üniversitesi
Güzel Sanatlar Fakültesinde çalışmaktadır.
Bugün onun tuvallerinde koşan atlar yalnızca çocukluk anılarının değil; Anadolu'nun belleğinin, özgürlüğün, hareketin ve yaşam sevincinin simgesidir. Belki de sanatçının bütün resimleri, çocukluğunda kaybettiği o tek atın hiç bitmeyen koşusudur. Kadim toprakların enerjisidir.
FEVZİ KARAKOÇ
1. Mavi zemin üzerinde çok sayıda at
Bu resimde anlatılan bir hikâye yoktur. Atlar farklı yönlere koşuyor gibi görünse de aslında resmin konusu hareketin kendisidir.
Burada dikkat çeken özellikler: derin perspektif yerine yüzey anlayışı, tekrar eden figürlerle oluşturulan ritim, müzik duygusu veren renk geçişleri, lacivert boşluğun içinde yüzüyormuş hissi.
Bu resim bana Bizans mozaiklerindeki tekrar düzenini, Anadolu minyatüründeki yüzey anlayışını ve modern soyut resmi aynı potada eritiyor gibi geliyor.
2. Siyah-beyaz fırtına içinde koşan atlar
Bence serinin en güçlü çalışmalarından biri. Burada arka plan adeta bir fırça savaşıdır. Atlar ise bu fırtınanın içindeki yaşam enerjisini temsil eder. Siyah-beyaz lekeler: fırtına, zaman, bellek, doğanın gücü olarak okunabilir.
Yeşil servi benzeri dikeyler ise Anadolu mezarlıklarını ya da yaşam-ölüm çizgisini hatırlatıyor. Burada dışavurumculuk etkisi çok belirgindir.
3. Sepya zemindeki siyah atlar
Bu çalışma diğerlerinden oldukça farklı. Burada renk neredeyse tamamen çekilmiş. Sanki eski bir mağara resmiyle karşılaşıyoruz. Lascaux mağaralarındaki ilk at çizimleri akla geliyor. i
Figürler silik. Tam oluşmamış. Tam kaybolmamış. Geçmiş ile bugün arasında asılı duruyorlar. Bu resimde zamanın sesi var
4. Mor-lacivert boşlukta renkli atlar
Bu resimde boşluk neredeyse evren gibi. Atlar ise yıldızlar arasında dolaşıyor. Figürlerin altındaki hızlı beyaz fırça darbeleri çok başarılı. Sanki rüzgâr görünür hale gelmiş. Resim durağan değildir. Bakarken bile hareket eder.
5. Altın renkli atlar
Bu eser diğerlerinden daha şiirsel.
Altın renk; güneşi, kutsallığı, eski Türk destanlarını anımsatıyor.
Lacivert boşluk ise sonsuzluk hissi veriyor. Burada atlar gerçek değildir. Birer hatıradır. Birer ruhtur.
Sanat akımları açısından
Fevzi Karakoç'u tek bir akım içine koymak doğru olmaz. Resimleri şu anlayışların kesişiminde duruyor:
Soyut Dışavurumculuk (AbstractExpressionism)
Fırça darbeleri son derece özgürdür. Arka plan tamamen duyguyla kurulmuştur.
Lirik Soyutlama
Resimler sert değil şiirseldir. Müzikal bir ritim taşırlar.
Yeni Figürasyon
At figürü hiçbir zaman tamamen kaybolmaz. Soyut ile figüratif arasında gidip gelir.
Anadolu Modernizmi
Bence en önemli yönü budur. At; Orta Asya, Selçuklu, Osmanlı, halk kültürü arasındaki ortak belleğin simgesine dönüşür.
Bu resimleri önemli yapan nedir?
Bana göre Karakoç'un başarısı, "at resmi yapmak" değildir. Asıl başarısı; hareketi görünür kılmasıdır, resimlerine şarkı söyletmesidir. Resimde bazen on iki at vardır. Ama insan tek bir atın sonsuza kadar koştuğunu hisseder. Bu çok zordur.
Fevzi Karakoç'un resminde merkezde hareket vardır. Karakoç'un atları zamana doğru koşar. Karakoç ritmin ve sesin ressamıdır.
6. Resim (Gri zemin üzerinde kırmızı, sarı, mavi ve beyaz atlar)
Bu resimde ilk dikkati çeken şey gri, neredeyse sessiz bir atmosferdir. Arka plan bütün canlılığını kaybetmiş gibidir. Buna karşılık atlar olağanüstü canlı renklere sahiptir. Burada güçlü bir karşıtlık kurulmuştur.
Gri dünya... Renkli yaşam... Atlar sanki bu karanlık dünyanın içinden geçmektedir. Resmin her yerine serpiştirilmiş küçük kırmızı lekeler ritim oluşturur. Bunlar uzaktan bakıldığında müzik notaları ya da nabız atışları gibidir.
Kompozisyon oldukça dengelidir. Atlar birbirine bakmaz. Her biri kendi yolundadır. Bu yalnızlık duygusu modern insanın yalnızlığına benzer.
Sanat akımları
Bu eser; Soyut Dışavurumculuk, Lirik Soyutlama, Yeni Figürasyon etkilerini taşır.
At figürü soyutlaşsa bile tamamen kaybolmaz. Bu nedenle tam anlamıyla soyut değildir.
7. Resim (Mavi fon üzerinde dikey dizilmiş atlar)
Bu tablo adeta müzik gibidir. Atlar yukarıdan aşağıya doğru dizilmişlerdir. Bu diziliş rastgele değildir. Bir nota dizisi gibi okunabilir. Her at aynı hareketi tekrar eder. Ancak hiçbirinin ritmi tam olarak aynı değildir. Sanatçı burada tekrarın içinde değişimi anlatmaktadır.
Bu tabloya uzun bakıldığında sanki atlar yukarıdan aşağıya değil de sonsuzluğa doğru koşmaktadır. Arkadaki mavi renk gökyüzü değildir. Deniz değildir. Uzay da değildir. O, sonsuzluğu temsil eden soyut bir mekândır. Bu eser: Minimalizm Soyut Dışavurumculuk Lirik Soyutlama arasında özgün bir yerde durmaktadır
8- Resim (Kırmızı fon)
Bu belki de Fevzi Karakoç'un en güçlü kompozisyonlarından biridir. Bütün yüzey kırmızıdır. Ancak bu kırmızı öfkenin kırmızısı değildir. Enerjinin rengidir. Yaşamın rengidir. Tutkunun rengidir. Alt bölümde koyu yeşil ve siyah kütleler bulunur. Bunlar toprağı, geçmişi ve belleği çağrıştırır. Ortadaki açık renkli yol ise izleyiciyi resmin içine davet eder.
Sanki çocuk Fevzi yine köy yolunda amcasının oğlunun atını beklemektedir. Atlar bu yolun iki yanında dolaşmaktadır. Burada anlatılan yalnızca koşmak değildir. Hatırlamaktır.
Sanat akımlarıBu tabloda; Soyut Dışavurumculuk Renk Alanı Resmi (ColorFieldPainting) Neo-Ekspresyonizm etkileri hissedilir.
9-Resim (Yoğun mavi yüzey)
Bu resimde artık mekân tamamen ortadan kalkmıştır.
Yeryüzü yoktur. Ufuk yoktur. Perspektif yoktur. Atlar boşlukta hareket eder. Mavi fon fırça darbeleriyle titreşmektedir. Bu titreşim müzik etkisi oluşturur. Her renk lekesi hareketi çoğaltır. Atlar bazen görünür. Bazen neredeyse arka plana karışır. Bu nedenle izleyici resmi tek bakışta okuyamaz.
Resim zaman ister. Yaklaştıkça yeni ayrıntılar ortaya çıkar.
Sanat akımları
Bu eser; Lirik Soyutlama Soyut Dışavurumculuk Taşizm (Tachisme) ile ilişkilendirilebili
10 - Resim (Siyah-beyaz mürekkep etkili atlar) Lavi çalışması
Bence bu seri içinde en şiirsel çalışmalardan biridir.
Renk tamamen çekilmiştir…………………………………………………………
FEVZİ KARAKOÇ’UN KISACA ÖZ GEÇMİŞİ
1968-72 Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu
1979 Uluslararası Salzburg Yaz Akademisi
1983 Özgün Baskı Resim Dalında Sanatta Yeterlilik
1986 Doçentlik
1993 Profesörlük
2002 Ocak ayına kadar Marmara Üniversitesi
Güzel Sanatlar Fakültesinde çalıştı.
2002 Şubat ayından itibaren Yeditepe Üniversitesi
Güzel Sanatlar Fakültesinde çalışmaktadır.
Fevzi Karakoç Özgeçmiş
1947 yılında Çankırı’da doğan Fevzi Karakoç, 1968-72 yılları arasında İstanbul Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’nda okudu. 1974 yılında öğrenim gördüğü İstanbul Devlet lk at çizimleri akla geliyor.Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’nda asistan olarak çalışmaya başladı, 1979 yılında katıldığı Salzburg Yaz Akademisi’nde, yaptığı litografi baskılar ile Salzburg Şehir Ödülü’ne layık görüldü. 1981 yılında Devlet Resim Heykel Sergisi ödülünü almaya hak kazandı.
1983 yılında Özgün Baskı resim dalında Sanatta Yeterlilik alan Karakoç, aynı sene bir kez daha Devlet Resim Heykel Sergisi Ödülüne layık görülmüştür. 1983 yılında katıldığı Viking Kağıt resim yarışmasında ise Baskı resim Ödülü almaya hak kazanmıştır.
1986 yılında Doçent olan Fevzi Karakoç, 1993 yılında Profesör olmuştur. 1974 yılında çalışmaya başladığı Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nden 2002 Ocak ayında emekli olarak ayrılan Fevzi Karakoç, 2002 Şubat ayından itibaren Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde öğretim üyeliğine devam etmektedir.
Ödüller
1979 Salzburg Şehri Onur Ödülü
1981 Devlet Resim Heykel Sergisi Ödülü
1983 Devlet Resim Heykel Sergisi Ödülü
1983 Viking Kağıt, Baskı resim Ödülü
Kişisel sergiler
1972 Türk Olman Kültür Merkezi, İstanbul
1980 Kültür Bakanlığı Devlet Güzel Sanatlar Galerisi, İstanbul
1981 İm Sanat Galerisi, İstanbul
1982 Galeri Lebriz, İstanbul
1983 İstanbul Belediyesi Taksim Sanat Galerisi, İstanbul
1984 Doku Sanat Galerisi, Ankara
1985 Akbank Sanat Galerisi, Bursa
1987 Antik Sanat Galerisi, Ankara
1989 Palet Sanat Galerisi, Eskişehir
1989 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1991 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1993 Yaşar Eğitim Ve Kültür Vakfı Sanat Galerisi, İzmir
1993 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1993 Falez Sanat Galerisi, Antalya
1995 Emlak Sanat Galerisi, Ankara
1995 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1996 Arda Sanat Galerisi, Ankara
1996 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
1997 Yaşar Eğitim Ve Kültür Vakfı Sanat Galerisi, İzmir
1998 Arda Sanat Galerisi, Ankara
1999 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2001 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2001 Yaşar Eğitim Ve Kültür Vakfı Sanat Galerisi, İzmir
2002 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2005 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2006 Yaşar Eğitim Ve Kültür Vakfı Sanat Galerisi, İzmir
2007 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2007 Ckm Sanat Galerisi, İstanbul
2009 Armoni Sanat Gakerisi, Ankara
2009 Tem Sanat Galerisi, İstanbul
2011 Maçkamodern Sanat Galerisi, İstanbul
2011 Linart Sanat Galerisi, İstanbul
2011 Çıragan Sarayı Kempinsky, İstanbul
2012 Arete Sanat Galerisi, Ankara
2012 Yaşar EgitimVe Kültür Vakfı Altınyunus, İzmir
2013 Çiftçi Towers, İstanbul
2013 Arte İstanbul, İstanbul
2014 Türk Amerikan Derneği, İzmir
2014 Armoni Sanat Galerisi, Ankara
2015 İş Sanat Kibele Sanat Galerisi, İstanbul
2016 Gizsanat galerisi, İstanbul
2016 Yaşar eğitim ve kültür vakfı, İzmir
2017 Bilkent Üniversitesi Sanat Galerisi, Ankara
2017 Teraki vakfı sanat galerisi, İstanbul
2019 "Karya Hayali" Art Suites Gallery, Bodrum
2020 “Geçişler” Galeri 11/17, İstanbul
2020 Türkan Şoray Kültür Merkezi, Antalya
2020 Arda Sanat Galerisi, Ankara
2020 Antika ve Sanat Fuarı (Winsor-Nevton) Lütfi Kırdar Kongre Merkezi İstanbul
2020 “Kafdağı’nın ardında” Muratpaşa Sanat Galerisi, Antalya
2022 “İmgenin Ötesi”, İstanbul Atlı Spor Kulübü
2022 “At’a Senfoni” Zeytinburnu Kültür Sanat Merkezi, İstanbul
2024 Roome Art Gallery Fethiye, Muğla
2024 Arda Sanat Galerisi, Ankara
2024 “Ve Kırmızı” sergisi Decolage Art Space, İstanbul
2025 "Geçmişin İzleri" Timora Sanat Galerisi - Ankara
2025 Alpek Sanat Galerisi - Antalya
2025 Taşbaşı Sanat Galerisi Ordu Belediyesi- Ordu
Yeni yorum ekle